حق نماز از منظر امام سجاد(ع) چیست؟
حق نماز از منظر امام سجاد(ع) چیست؟
سید الساجدین(ع) میفرمایند: حق نماز این است كه بدانى نماز، درآمدن به پیشگاه معبود یگانه است و تو در نماز پیش روى او ایستادهاى! پس آنگاه كه بر این حقیقت آگاه شدی، سزاوار آنى كه در نماز ایستى.
هیچ وسیلهای مستحكمتر و دائمىتر از نماز براى ارتباط میان انسان با خدا نیست، خداوند در قرآن میفرماید: برای یاد من و ذكر من نماز بپادارید، «اقم الصلوة لذكری»، ناآشناترین انسانها رابطه خود را با خدا به وسیله نماز آغاز مىكنند و برجستهترین اولیاى خدا نیز بهشت خلوت انس خود با محبوب را در نماز مى جویند.
مرغ مألوف كه با خانه خدا انس گرفت/ گر به سنگش بزنی جای دگر می نرود (سعدی)
عیبیاب نماز
جایگاه و اهمیت نماز، شرایط، آثار و كاركردهای آن بر همگان واضح است و هر كس بنا بر اعتقادات و باورهای خود به گونهای با نماز ارتباط برقرار میسازد و این واجب الهی را اقامه میكند، اما اینكه چگونه میتوان با نماز انس گرفت و با اشتیاق و علاقه وافر آن را اقامه كرد، پرسشی است كه برای بسیاری از نمازگزاران نیز لاینحل مانده است؛ زیرا با وجود جایگاه والا و توصیفهای بلندی كه پیرامون نماز در آموزههای دینی ارائه شده است، اقامه این فریضه چه بسا به صورت تكراری و كلیشهای در آمده و آنگونه كه بایسته و شایسته مقام آن است، به قداست و اهمیت آن توجه نمیشود.
* تقویت خداباوری و دلدادگی
همه ما آفریده خدا هستیم و بنده او، خدایی كه تار و پود وجود ما را با لطف و عنایت خود به هم پیوند زده و بند بند وجودمان را با كرَم خویش آراسته است، خدایی كه برای زندگی بهتر بندگان خود عجایب و شگفتیهای فراوانی در زمین و آسمان تعبیه كرده كه با مرور زمان، یافتههای دانشمندان، عظمت خالق و عجز و كوچكی انسان را بیش از پیش نمایان میسازد.
نیز شگفتیهایی كه در بدن و خلقت خاكی انسان تعبیه شده كه اگر بشر دو پا بخواهد نسخهای مشابه آن بسازد، نیازمند تجهیزات و فضایی گسترده و با صرف هزینههای هنگفتی است كه به فرض موفقیت، قطعاً بسیاری از كاركردها و مؤلفههای آن نسخه اصلی را نیز دارا نخواهد بود، شگفتیهایی كه در زمین و آسمان و دریا و خشكی حیرت و تعجب همگان را برانگیخته است.
وقتی انسان به این عظمتها بنگرد، به حقارت و ناچیزی خود بیشتر واقف شده، از اینكه خدای بزرگ با تمام عظمت و قدرت و شوكت خود، به او فرصت زندگی و انتخاب و شناخت داده است، جبهه شكر میساید و محبت و دوستی او را به دل خواهد گرفت و عاشق او خواهد شد.
این دلدادگی و عشق و محبت، زمانی بیشتر رخ خواهد داد كه بداند خدای قادر متعال با تمام بزرگی و عظمتش، بیشتر از هر كس و هر چیزی به انسان نزدیك بوده و به او عشق میورزد و منتظر مراجعه انسان و مشتاق شنیدن صدای اوست، چه افتخاری از این بالاتر كه خدای مهربان، از میان تمام مخلوقات خود، انسان را برای همنشینی و هم سخنی با خود برگزیده است و فرصت و رخصت خلوت كردن و خواندن او را در هر زمان و مكانی را به او داده است.
خالق با عظمتی كه منتظر انسان است و مشتاق شنیدن صدای مناجات او، مگر نه این است كه هر عاشقی از خلوت با معشوق و سخن گفتن با او لذت میبرد؟ پس ما چگونه عاشقی هستیم كه حتی لحظات و دقایقی را برای معشوقش صرف نمیكند و در پیشگاهش به نماز نمیایستد؟
نمازی كه محكمترین رشته الفت بین بندگان و خداست و تجلی بخش محبت و انس به خدای كریم و لحظههای عاشقی با معبود و محبوبی كه همنشینی و قرابت با او با هیچ لذتی همسان نیست، به همین سبب است كه سید ساجدان و زینت عابدان، میفرمایند: حق نماز این است كه بدانى نماز، در آمدن به پیشگاه معبود یگانه است و تو در نماز پیش روى او ایستادهاى، پس آنگاه كه بر این حقیقت آگاه شدی، سزاوار آنى كه در نماز ایستى، ایستادن كسى كه خواهنده و ترسنده، بیمناك و امیدوار و مستمند و زارى كننده است و خداى را بزرگ مىدارد.
و چه دردناك و تلخ است، وقتی خدایی با آن همه عظمت به سوی ما میآید و مشتاق دیدار و حضور ما بوده، ولی ما از او فاصله میگیریم، چه زیبا میفرماید امام سجاد(ع): «یَا رَبِّ إِنَّكَ تَدْعُونِی فَأُوَلِّی عَنْكَ وَ تَتَحَبَّبُ إِلَیَّ فَأَتَبَغَّضُ إِلَیْكَ وَ تَتَوَدَّدُ إِلَیَّ فَلا أَقْبَلُ مِنْكَ كَأَنَّ لِیَ التَّطَوُّلَ عَلَیْكَ...»؛ ای پروردگارم تو مرا میخوانی ولی من از تو رو میگردانم و تو با من دوستی میكنی ولی من با تو دشمنی میكنم و تو به من محبت كنی و من نمیپذیرم، گویا من منتی بر تو دارم.
بنابراین یكی از بهترین راهكارهای انس با نماز، شناخت خالق و آشنایی با الطاف و مراحم كریمانه اوست كه هر لحظه به سوی انسان روان میسازد و زندگی انسان را در سایه مهر و محبت خود هدایت میكند.