پيامبر اكرم (ص) و نماز

مسايلي كه در باب نماز در آيين رسول خدا (صلي الله عليه وآله وسلم) مطرح است در هيچ فرهنگي مطرح نبوده است .
نماز در اسلام محمدي حقيقتي جامع و واقعيتي كامل است كه در پرتو آن انسان به آداب الهي مودب مي شود و طريق رشد و كمال و عرفان و طريقت و عشق و حقيقت را مي پيمايد .
نماز در آيين محمد (صلي الله عليه وآله وسلم) بال پرقدرتي است كه اگر با شرايط مخصوص به خودش انجام بگيرد ، انسان را تا مقام قرب و وصال محبوب ابدي و معشوق سرمدي پرواز مي دهد .
عارفان عاشق و واصلان كامل مي فرمايند : نماز معجوني است كه حضرت شارع حكيم آن را ترتيب فرموده و به لطف عميم خود تركيب نموده است .
مشخص است كه هر جزء آن مبتني بر حكمتي ، و مقتضي سري و مصلحتي است ، و هويدا و مبرهن است كه افضل اعمال بني آدم سجده كردن است . چنانكه صريح اخبار و صحيح اعتبار بر آن ناطق و شاهد است ، صادق از آنكه اعضاي سبعه را در آن حال مصلي بر خاك گذارده و مجمع النورين كه اشرف جوارح است بر زمين مالد و به زبان نياز به درگاه كريم كارساز بنده نواز نالد .
در حديثي بسيار مهم از قول رسول خدا (صلي الله عليه وآله وسلم) آمده است :
* انما الْعلْم ثلاثه : ايه محْكمه ، اوْ فريضه عادله ، اوْ سنه قايمه...( كافي : 1 / 24 .) .
آيه ي محكمه تفسير به توحيد و معرفه الله شده ، و فريضه ي عادله به اخلاق و تزكيه ي نفس معنا گشته ، و سنت قايمه به فروع شريعت محمدي تبيين شده است .
نماز معجوني است كه اجزاء آن از اين سه علم تركيب گشته و جامعه اي است كه از اين سه رشته دوخته شده و حقه اي است كه در آن اين سه گوهر نفيس اندوخته گشته و صدفي است كه اين سه لولو ناياب را در بر دارد و منبعي است كه اين سه چشمه از آن منفجر گردد ، و اين همه در رابطه با نماز اسلام محمدي است .
اما اشتمال نماز بر توحيد ، آن است كه افتتاح نماز با تكبيره الاحرام است و مفهوم تكبير ، توحيد ذات و نفي صفات است ، و بلند كردن انگشتان دهگانه كه هر يك دليل و نشانه اي بر صفات جلاليه و جماليه است كه انسان به هنگام راه يافتن به نماز بايد متوجه اين معاني بلند آسماني و مفاهيم جانانه ي ملكوتي باشد .
اما اشتمال نماز تزكيه ي اخلاق به اين است كه طهارت بر دو نوع است :
طهارت ظاهر از خبايث و احداث ، و طهارت باطن از ذمايم اخلاق . و چنانكه تطهير ظاهر ، شرط صحت نماز است ، همچنان تطهير باطن نيز شرط قبولي اين عبادت الهيه است .
و اشتمال نماز بر سنت قايمه از اين جهت است كه نماز اشرف عبادات و افضل طاعات است و در فروع ، هيچ عملي باآن برابري نمي كند .
آري ! نماز اسلام محمدي سراپا آداب الهي و مسايل تربيتي و حقايق ملكوتي و واقعيات آسماني است .
با چنين نمازي است كه انسان به معراج مربوط به خودش مي رسدو به درياي نور سرمدي متصل مي گردد ، چنانكه در روايات معتبره از قول معصومين عليهم السلام آمده است :
* قال رسول الله (صلي الله عليه وآله وسلم) : اذا قام العبْد الي الصلواه الْمكْتوبه مقْبلا الي الله تعالي بقلْبه و سمْعه و بصره و انْصرف و قدْ خرج منْ ذنوبه كيوْم ولدتْه امه .
رسول الهي (صلي الله عليه وآله وسلم) فرمود : زماني كه عبد به نمازهاي واجب برخيزد و با قلب و گوش و چشم به سوي حضرت حق رود ، پس از پايان نماز از گناهانش همچون روز ولادت از مادر بيرون رفته است .
در روايت بسيار مهم ديگر آمده است :
* چون عبد به نماز برخيزد ، حجاب بين او و حق برداشته مي شود و حضرت محبوب با وجه كريم با او روبرو مي گردد . ملايكه از دو طرفش تا انتهاي آسمان صف بسته و با او نماز مي گزارند و دعايش را آمين مي گويند و تمام جوارح و اعضاي بدن و هر آنچه در اطراف اوست تسبيح ميگويند(اسرار الصلواه تهراني / 24 .) .
در روايات معتبر آمده :
* الصلوه نور الْموْمن(اسرار الصلوه / 24 ـ 28 .) .
نماز روشنايي انسان با ايمان است .
* الصلوه نور(اسرار الصلوه / 24 ـ 28 .) .
نماز نور است .
* افْضل الْاعْمال بعْد الْايمان الصلوه(اسرار الصلوه / 24 ـ 28 .) .
برترين كارها پس از ايمان نماز است .
* الصلوه كفارات للْخطاء(اسرار الصلوه / 24 ـ 28 .) .
نماز كفاره ي گناهان است .
* الصلوه معْراج امتي(اسرار الصلوه / 24 ـ 28 .) .
نماز معراج امت من است .
* الصلوه اول وقْتها رضْوان و آخرها غفْران(اسرار الصلوه / 24 ـ 28 .) .
نماز اول وقت حشنودي حق ، و آخر وقت آمرزش الهي است .
* علم الْايمان الصلوه .
نشانه ي ايمان نماز است .
* الْمصلي يناجي ربه .
نمازگزار با پروردگارش مناجات مي كند .
از رسول خدا (صلي الله عليه وآله وسلم) روايت شده :
* چون عبد رو به قبله كند از براي نماز به اخلاص تمام ، و نيت كند و بگويد : « الله اكْبر » ، بيرون آيد از گناه چنانكه از مادر زاده شده ، و چون بگويد : « اعوذ بالله من الشيْطان الرجيم » به هر تار مويي كه بر تن او باشد خداي تعالي ثواب يك سال عبادت در ديوان اعمال او نويسد ، و چون فاتحه و سوره بخواند چنان بود كه يك حج و عمره بجا آورده ، و چون ركوع كند و تسبيح بگويد چنان باشد كه به وزن خود زر سرخ صدقه باشد و همانند آن است كه تمام كتاب هاي خدا را خوانده باشد ، و چون بگويد : « سمع الله لمنْ حمده » خداوند مهربان به نظر رحمت به وي نگاه كند ، و چون سجده كند و تسبيح گويد حضرت حق ثواب پيامبران روزي او نمايد ، و چون تشهد گويد خداوند او را ثواب صابران دهد ، و چون سلام دهد و فارغ شود خداي كريم درهاي بهشت را به روي او باز كند پس ، از هر دري كه بخواهد ، بي حساب وارد رضوان حق مي شود(اسرار الصلوه : 27 .) .
در آيات قرآن مجيد به شخص رسول اسلام امر به نماز شده كه اين امر واجب و لازم متوجه تمام مرد و زن و امت هم هست :
* ( و اقم الصلوه طرفي النهار و زلفا من الليْل ان الْحسنات يذْهبْن السييات ذلك ذكْري للذاكرين )( اسرار الصلوه : 27) .
و نماز را در دو طرف روز و نيز در ساعت تاريكي شب به پا دار ، كه البته خوبيهاي شما زشتي و بدكاريتان را نابود مي سازد . اين حقيقت يادآوري است براي يادكنندگان .
* ( اقم الصلاه لدلوك الشمْس الي غسق الليْل وقرْآن الْفجْر ان قرْآن الْفجْر كان مشْهودا )( اسراء  78) .
نماز را اول زوال آفتاب تا نيمه ي شب بجاآر ، و نماز صبح را نيز بجاي آر كه آن نماز به حقيقت مشهود نظر فرشتگان شب و روز است .
قرآن مجيد به رسول اكرم (صلي الله عليه وآله وسلم) دستور مي دهد كه اهل بيت خود را به نماز امر كن و بر اين مسيله استقامت نما :
* ( واْمرْ اهْلك بالصلوه و اصْطبرْ عليْها لانسْيلك رزْقا نحْن نرْزقك و الْعاقبه للتقْوي )
تو اهل بيت خود را به نماز امر كن و بر اين حقيقت صبور و شكيبا باش . ما از تو روزي كسي را نمي طلبيم ، بلكه به تو و ديگران روزي مي دهيم ، و عاقبت نيكو مخصوص پرهيزكاري و تقواست .
مسيله ي نماز به اندازه اي مهم است كه جداگانه به زنان پيامبر در امر به نماز مي فرمايد :
* ( و اقمْن الصلوه و اتيْن الزكوه و اطعْن الله و رسوله )
و « اي زنان رسول من ! » نماز به پا داريد و زكات مال به فقيران دهيد و امر خدا و رسولش را اطاعت كنيد .